Prof. Dr. Kaat Hebbrecht over de lithiumprikmeter

Aan het woord: Prof. Dr. Kaat Hebbrecht over de lithiumprikmeter

Lithium is één van de eerste medicamenteuze keuzes bij de behandeling van mensen met een bipolaire stoornis. Een behandeling met lithium vraagt echter om regelmatige medische opvolging. Zo is doorgaans om de drie tot zes maanden een bloedafname nodig om de lithiumspiegel te controleren. Deze zogenaamde therapeutic drug monitoring is belangrijk omdat lithium een smalle therapeutische breedte heeft: de marge tussen een te lage en een te hoge lithiumspiegel is relatief klein. Daarnaast is het essentieel om tijdens de behandeling ook de nierfunctie regelmatig te controleren.


De laatste jaren is er toenemende aandacht voor metingen via een vingerprik, waarbij onder andere de lithiumspiegel en bepaalde andere bloedwaarden kunnen worden bepaald. Bij zo’n capillaire bloedafname wordt met een kleine prik in de vinger een beperkte hoeveelheid bloed afgenomen, waarna de analyse snel kan worden uitgevoerd. Dit biedt mogelijk verschillende voordelen. De lithiumspiegel kan snel worden bepaald, waardoor de dosering indien nodig sneller kan worden aangepast. Bovendien zouden dergelijke metingen in de toekomst mogelijk ook thuis kunnen plaatsvinden. Dat maakt deze aanpak potentieel aantrekkelijk voor zowel patiënten als zorgverleners.


Maar hoe staan patiënten en zorgverleners tegenover zo’n vingerprik? En kan een vingerprik voor de bepaling van de lithiumspiegel een betrouwbaar alternatief zijn voor een klassieke veneuze bloedafname?


Een recente studie van Atkins en collega’s (British Journal of Psychiatry, 2026) onderzocht deze vragen. In het eerste deel van de studie werden 72 patiënten en 128 clinici bevraagd. Over het algemeen stonden zowel patiënten als zorgverleners positief tegenover metingen via een vingerprik. De onderzoekers suggereren bovendien dat deze manier van monitoren mogelijk de bereidheid om lithium te gebruiken en de therapietrouw kan bevorderen.


In het tweede deel van de studie onderzochten de onderzoekers met behulp van de Medimate Multireader of de lithiumspiegel betrouwbaar kon worden bepaald via een vingerprik. De lithiumwaarden uit capillair bloed bleken goed overeen te komen met de waarden uit veneuze bloedafnames. Dit wijst erop dat een vingerprik een betrouwbare methode kan zijn om de lithiumspiegel te bepalen.


Bij een behandeling met lithium moeten echter ook andere bloedwaarden worden opgevolgd, waaronder parameters die verband houden met de nier- en schildklierfunctie. Hoewel sommige van deze parameters via een vingerprik kunnen worden gemeten, kon deze studie nog niet aantonen dat deze metingen even betrouwbaar zijn als metingen uit veneus bloed. Hiervoor is verder onderzoek nodig.


Kort samengevat: het meten van de lithiumspiegel via een vingerprik lijkt een gebruiksvriendelijke en betrouwbare manier om lithiumspiegels te controleren. De methode kan de opvolging praktischer maken en biedt mogelijk perspectief voor metingen in de thuissituatie. Voorlopig kan de vingerprik echter niet alle reguliere bloedonderzoeken vervangen. Voor de controle van onder andere de nier- en schildklierfunctie blijven periodieke veneuze bloedafnames daarom noodzakelijk. Ook bij een lithiumbepaling via een vingerprik blijft de 12-uursregel belangrijk: de lithiumspiegel moet ongeveer 12 uur na de laatste lithiuminname worden bepaald om de uitslag correct te kunnen interpreteren.


Atkins M, Lagman C, Oloyede E, Colli C, Maughan D, Oliver D, Cipriani A, McGuire P. Acceptability and accuracy of point-of-care monitoring of lithium levels. Br J Psychiatry. 2026 Jun 26:1-7.

Privacybeleid

OK